Voorkom dat je algemene voorwaarden vernietigd worden

Voorkom dat je algemene voorwaarden vernietigd worden

Algemene voorwaarden… Het blijft een ding. Wat zet je er wel en niet in en waar ga je zelf mee akkoord bij het zaken doen?

Wat je in je voorwaarden wel en niet mag regelen, hangt er vanaf of je zaken doet met een consument of met een bedrijf. Als je zaken doet met een bedrijf dan is de keuze echt reuze en geldt zo ongeveer “the sky is the limit”. Werk je echter met consumenten, dan moet je heel goed oppassen. Je mag dan echt niet zomaar alles in je algemene voorwaarden opnemen. Hieronder lees je hier meer over. Ik geef toe dat het behoorlijk wat tekst is, maar ik geef je onmisbare informatie voor als je aan de slag gaat met je voorwaarden. Dus pak een lekkere kop thee of koffie, zet een muziekje op en lees…

Vernietigbare voorwaarden
Bepalingen uit algemene voorwaarden zijn volgens de wet vernietigbaar als ze niet juist ter hand zijn gesteld of als ze onredelijk bezwarend zijn. Dat klinkt logisch, dat algemene voorwaarden niet onredelijk bezwarend mogen zijn. In de praktijk is dat echter niet altijd even helder. Voor bedrijven onderling geldt dat bepalingen niet snel onredelijk bezwarend zijn. Bedrijven onderling zijn immers van gelijke aard en beide even “sterk”, een uitzondering daargelaten. Dit blog gaat dan ook over algemene voorwaarden voor bedrijven die zaken doen met consumenten.

(Vermoedelijk) onredelijk bezwarende bepalingen
Om consumenten te beschermen tegen bedrijven die zichzelf teveel bevoegdheden toekennen, heeft de wetgever twee lijsten opgesteld. Deze zijn opgenomen in de wet en worden de ‘grijze’ en ‘zwarte’ lijst genoemd. Bedingen die voorkomen op deze lijsten, zijn vernietigbaar en dus niet geldig. Als je ze toch opneemt in je algemene voorwaarden en ze worden vernietigd, dan heb je niets aan die voorwaarden.

Let er dus op dat jouw algemene voorwaarden vrij zijn van bedingen uit de grijze of zwarte lijst! Anders weet jij zelf ook niet waar je aan toe bent (en krijg je bovendien een slechte naam omdat je jouw klanten benadeelt).

In de komende tekst maak ik gebruik van de volgende begrippen:

  • Gebruiker = de gebruiker van de algemene voorwaarden, meestal een bedrijf. Zo wordt het ook beschreven in de wet.
  • Consument = de klant van de gebruiker van de algemene voorwaarden. Dit is meestal een consument, maar er kan ook patiënt of cliënt worden gelezen. In de wet wordt dit “wederpartij” genoemd.
  • Waar hij staat kan natuurlijk ook zij worden gelezen.

Bij de opsomming van de lijsten heb ik een andere volgorde aangehouden dan de wet. Dit heeft geen invloed op de inhoud.

De zwarte lijst
De zwarte lijst geeft een aantal bedingen op die onredelijk bezwarend en dus altijd verboden zijn. Deze bedingen worden altijd vernietigt en er is geen bewijs mogelijk dat het in een bepaald geval toch redelijk is.

Uitvoering van de overeenkomst en derden
Volgens de zwarte lijst is het altijd onredelijk bezwarend als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • de consument onvoorwaardelijk het recht ontneemt op de prestatie van gebruiker;
  • het wettelijk recht van de consument om zijn prestatie op te schorten beperkt of uitsluit, of zijn eigen recht op opschorting ruimer maakt dan de wet voorschrijft;
  • de consument aan gebruiker automatisch toestemming laat verlenen om de rechten van de gebruiker te laten over gaan op een derde, zonder dat de consument de mogelijkheid heeft de overeenkomst te ontbinden. Uitzonderingen hierop zijn overdracht van onderneming en het geval waarin de gebruiker aansprakelijk blijft voor de nakoming naar de consument;
  • verjarings- of vervaltermijnen die gelden voor de consument verkort tot een termijn van minder dan een jaar.
  • de overeengekomen prijs binnen 3 maanden na het sluiten van de overeenkomst met de consument verhoogt, tenzij de consument in dat geval de overeenkomst mag ontbinden;

Tekortkomingen en schade
Volgens de zwarte lijst is het altijd onredelijk bezwarend als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • zichzelf aanwijst om te beoordelen of hij is tekortgeschoten in de nakoming;
  • de mogelijkheden van de consument om zijn recht te halen bij een tekortkoming van gebruiker, af laat hangen van voorwaarden dat de consument eerst een derde bij de rechter moet hebben aangesproken;
  • de consument schade laat vergoeden aan derden, terwijl de gebruiker (of een derde waarvoor gebruiker aansprakelijk is) deze schade heeft veroorzaakt. Ook mag de consument geen groter deel van de schade dragen dan wettelijk is bepaald.

 Rechten en bevoegdheden, geschillen
Volgens de zwarte lijst is het altijd onredelijk bezwarend als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • ten nadele van de consument afwijkt van de wettelijke mogelijkheden voor verklaringen en bewijslast;
  • wettelijk bepaalde bevoegdheden of verweermiddelen van de consument beperkt of uitsluit als de verplichtingen van de gebruiker overgaan op een derde;
  • de consument het recht op ontbinding ontzegt of dit recht beperkt;
  • afwijkt van de wettelijke regeling over verklaringen/communicatie van de consument, tenzij het gaat om een bepaling die betrekking heeft op de vorm van de verklaring (bijvoorbeeld schriftelijk);
  • de consument niet de mogelijkheid geeft een overeenkomst op dezelfde manier kunnen opzeggen als hoe deze tot stand is gekomen (mondeling, schriftelijk of digitaal);
  • woonplaats kiest voor de consument die op het moment dat de overeenkomst wordt afgesloten daadwerkelijk in Nederland woonachtig is.
  • een andere geschilbeslechting aanwijst dan de wettelijk bevoegd rechter.

Abonnementen en (stilzwijgende) verlenging
Volgens de zwarte lijst is het altijd onredelijk bezwarend als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • overeenkomsten die langer duren en waarbinnen er geregeld goederen of diensten worden geleverd (m.u.v. tijdschriften en kranten) stilzwijgend verlengt, tenzij de overeenkomst binnen 1 maand kan worden opgezegd;
  • tijdschriften en kranten abonnementen automatisch verlengt voor een bepaalde duur, tenzij de consument tegen het einde van de looptijd de overeenkomst kan opzeggen met een opzegtermijn van maximaal 1 maand;
  • een abonnement op een tijdschrift, dag- of weekblad stilzwijgend voor onbepaalde tijd verlengt, tenzij de consument de overeenkomst op elk moment binnen 1 maand kan opzeggen. Indien het betreffende blad minder dan eens per maand wordt bezorgd, is een opzegtermijn tot 3 maanden toegestaan;
  • bij een abonnement de consument verplicht om de opzegging op een bepaald moment te doen. (dus niet: opzegging moet worden gedaan voor 31 november, anders wordt het contract een jaar verlengd);
  • een kennismakingsabonnement van korte duur voor tijdschriften of dag- en weekbladen automatisch verlengt.

De grijze lijst
In de grijze lijst staan bedingen die worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Er kan alleen geen succesvol beroep worden gedaan op de grijze lijst, als de gebruiker van de voorwaarden (het bedrijf dus) kan aantonen dat het niet onredelijk bezwarend is. De kans dat zoiets slaagt is zeer klein, dus ga er maar vanuit dat een beding uit de grijze lijst gewoon verboden is. Hier moet je echt van wegblijven.

Uitvoering van de overeenkomst en derden
Volgens de grijze lijst wordt het vermoed onredelijk bezwarend te zijn als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • zichzelf het recht toekent om een lange of onduidelijke termijn te hebben voor het reageren op een aanbod of reactie van de consument;
  • zijn verplichtingen beperkt ten opzichte van wat de consument normaal gesproken van gebruiker zou mogen verwachten;
  • regelt dat hij een andere prestatie mag leveren dan is afgesproken met de consument, tenzij de consument in dat geval de overeenkomst kan ontbinden;
  • het recht tot verrekening van de consument beperkt of uitsluit en/of daarnaast dit recht voor zichzelf verruimt;
  • de consument verplicht een overeenkomst te sluiten met een derde, tenzij dit redelijkerwijs wel kan worden gevraagd van de consument (bijvoorbeeld diensten die niet kunnen worden uitgevoerd zonder diensten van een ander);
  • zichzelf een lange of onduidelijke termijn geeft waarbinnen hij de overeenkomst moet nakomen.

Tekortkomingen, beëindiging en schade
Volgens de grijze lijst wordt het vermoed onredelijk bezwarend te zijn als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • zichzelf het recht toekent de overeenkomst te beëindigen. Dit mag alleen als dit in de overeenkomst zelf is geregeld en ook dan mag dit alleen als het voortzetten van de overeenkomst in alle redelijkheid niet meer van gebruiker kan worden gevergd;
  • een wettelijke verplichting tot het vergoeden van schade uitsluit of beperkt in het belang van zichzelf of een derde;
  • de consument wordt bestraft door hem bij bepaalde gedragingen bepaalde rechten of verweren te ontnemen;
  • bepaalt dat de consument hem een bedrag moet betalen als de overeenkomst wordt beëindigd zonder dat sprake is van wanprestatie, tenzij het een redelijke vergoeding is voor geleden verlies of verloren winst;
  • voor de consument een langere opzegtermijn hanteert dan voor zichzelf;
  • strengere vormvereisten oplegt dan het vereiste van een schriftelijkheid;
  • de consument een langere opzegtermijn oplegt dan een maand.

Abonnementen en overig
Volgens de grijze lijst wordt het vermoed onredelijk bezwarend te zijn als gebruiker in de algemene voorwaarden:

  • bepaalt dat een abonnement op een krant of tijdschrift langer duurt dan 1 jaar, tenzij er na een jaar op elk moment kan worden opgezegd met een opzegtermijn van maximaal 1 maand;
  • bepaalt dat een door de consument verleende volmacht onherroepelijk en oneindig is, tenzij de volmacht te maken heeft met de levering van een registergoed (bijvoorbeeld een gebouw).

Reflexwerking
Misschien heb je er wel eens van gehoord, maar er bestaat zoiets als reflexwerking. Dit houdt in dat iemand die wel handelt ‘in beroep of bedrijf’ toch een beroep kan doen op de zwarte of grijze lijst. In een dergelijk geval moet iemand aannemelijk maken dat een bepaling toch onredelijk bezwarend is, ook al is hij/zijn geen consument. Dit kan bijvoorbeeld een kleine ondernemer zonder personeel zijn die een heel specifiek beroep uitoefent en verder niet heel zakelijk is ingesteld of zakelijke kennis heeft, die een overeenkomst sluit met een grote multinational waar een enorm pak algemene voorwaarden op van toepassing is. Je raad het waarschijnlijk al: zo’n geval doet zich niet zo heel erg vaak voor en meestal heb je als zzp’er dan ook, plat gezegd, “pech gehad” als je met zware voorwaarden akkoord bent gegaan. Des te meer reden dus om zelf ook eerst naar algemene voorwaarden te kijken voordat je iets tekent!

Tegelijkertijd geeft dit jou ook meer mogelijkheden als jij geen zaken doet met consumenten en juist wel met bedrijven. Zij kunnen immers ook geen beroep doen op reflexwerking, waardoor jij meer in je voorwaarden mag zetten.

Zorg er dus voor, als jouw klanten consumenten zijn dat je geen onredelijk bezwarende bedingen opneemt in je voorwaarden. Denk ook goed na waar je zelf je handtekening onder zet tijdens het zaken doen (en ook privé)!

Kom je er niet helemaal uit? Neem dan vooral contact met mij op, ik kijk graag met je mee!